Nie Robiłeś Doktoratu po to,
żeby Sprawdzać Linki DOI

Pisanie wspomagane AI pogłębiło konkretny problem: sfabrykowane referencje. Narzędzia AI halucynują cytowania — artykuły z prawdziwymi nazwami czasopism, prawdopodobnymi autorami i dobrze sformatowanymi DOI, które nie prowadzą nigdzie.

Autorzy zazwyczaj nie weryfikują. Zaufali AI. Ciężar spada na ciebie — recenzenta, komisję doktorską, redaktora — żebyś wychwycił to, co nigdy nie powinno przejść przez biurko samego autora.

Ręczna weryfikacja 30–50 referencji zajmuje 1–2 godziny. Czas, którego nie poświęcasz na ocenę naukową, własne badania ani nic innego.

Problem wykracza poza manuskrypty, w których AI została użyta do generowania referencji. Każde użycie AI do redagowania, przeformułowania lub wygładzenia tekstu — poprawienie wniosku, dopracowanie streszczenia, przeformułowanie sekcji metod — może spowodować ciche modyfikacje cytowań. To nie jest wada ani zła wiara autora. To wynika z natury modeli generatywnych: produkują one tekst prawdopodobny, nie wyszukują zweryfikowanych faktów. Autor może nie wiedzieć, że cytowanie się zmieniło. Wciąż twoim problemem jest to wykryć.

• Nieistniejące artykuły — brak dopasowania w żadnej akademickiej bazie danych, mimo prawdopodobnie brzmiących metadanych
• DOI istnieje, błędny artykuł — DOI rozwiązuje się, ale do zupełnie innej publikacji: inny tytuł, inni autorzy, inny rok
• Poprawny tytuł, sfabrykowani autorzy — artykuł istnieje; podani autorzy go nie napisali
• Prawdziwy artykuł, błędne czasopismo lub rok — niespójności metadanych, które przeszłyby pobieżną kontrolę
• Powielone referencje — ten sam artykuł podany dwukrotnie w różnych formatach

Sfabrykowana referencja nie jest opinią ani szacunkiem. To weryfikowalny fakt: artykuł istnieje w akademickich bazach danych albo nie istnieje. W przeciwieństwie do detekcji tekstu AI — która jest probabilistyczna, kwestionowana i podważalna prawnie — nieistniejące cytowanie jest binarne, obiektywne i udokumentowane.

Opublikowane artykuły ze sfabrykowanymi referencjami były wycofywane. Autorzy stawali przed postępowaniami dyscyplinarnymi. Czasopisma i instytucje, które ich nie wykryły, poniosły realne szkody reputacyjne. Narzędzia do wykrywania tego na etapie oceny już istnieją. Ich używanie to należyta staranność.

Pojedynczy peer review zajmuje co najmniej 1–2 godziny weryfikacji referencji. Przy dowolnej akademickiej stawce godzinowej narzędzie zwraca się przy pierwszym użyciu. Pytanie nie brzmi, czy cię na to stać — tylko czy stać cię na dalsze robienie tego ręcznie.