Weryfikator Referencji do Recenzji —
2 Minuty, Nie 2 Godziny

Przygotowanie manuskryptów wspomagane przez AI przeniosło na recenzentów obciążenie, którego wcześniej nie było. Autorzy używają ChatGPT, Copilot i podobnych narzędzi do pisania i edycji artykułów. Te narzędzia halucynują cytowania — generując referencje wyglądające na prawdziwe, ale nieistniejące, lub istniejące, ale z błędnymi autorami, tytułami lub czasopismami. Autor może nawet nie wiedzieć. To nie oznacza, że to Twój problem, by to absorbować.

Ryzyko wykracza poza manuskrypty, w których AI było wyraźnie użyte do referencji. Każde użycie AI do edycji lub przeformułowania — poprawa abstraktu, dopracowanie wniosków — może po cichu zmienić cytowania w tym tekście. To właściwość modeli generatywnych. Autor przejrzał prozę. Cytowanie zmieniło się pod spodem.

Ręczna weryfikacja 30–50 referencji zajmuje 1–2 godziny recenzji. Przy dowolnej akademickiej stawce godzinowej ten czas kosztuje więcej niż narzędzie.

• Nieistniejące artykuły — brak dopasowania w CrossRef, OpenAlex lub Semantic Scholar mimo wiarygodnych metadanych
• DOI prowadzący do niewłaściwego artykułu — inny tytuł, inni autorzy, inny rok
• Poprawny tytuł, sfabrykowani autorzy — artykuł istnieje; wymienieni autorzy go nie napisali
• Prawdziwe czasopismo, wymyślony tom lub numer — niespójności metadanych niewidoczne przy powierzchownej recenzji
• Zduplikowane referencje — ten sam artykuł wymieniony dwukrotnie w różnych formatach

Każde ustalenie jest konkretne, weryfikowalne w bazie danych i udokumentowalne. To nie podejrzenie — to fakt, który możesz zacytować w raporcie recenzji.

Sfałszowana referencja nie jest probabilistyczna jak wykrywanie tekstu AI. Jest binarna: artykuł istnieje w bazach akademickich lub nie istnieje. W przeciwieństwie do stylistycznych oznak AI — kwestionowanych, podważanych w sądach i odrzucanych jako jedyny dowód przez większość instytucji — brakujące cytowanie jest obiektywne i udokumentowalne.

Opublikowane artykuły ze sfałszowanymi referencjami zostały wycofane. Autorzy stali przed postępowaniami dyscyplinarnymi. Narzędzia do wykrywania tego na etapie recenzji już istnieją. Ich używanie to należyta staranność.

Pojedyncza recenzja wymaga co najmniej 1–2 godzin sprawdzania referencji. Przy dowolnej akademickiej stawce godzinowej narzędzie zwraca się przy pierwszym użyciu. Pytanie nie brzmi, czy możesz sobie na nie pozwolić — ale czy możesz sobie pozwolić robić to dalej ręcznie.